Mua bán đất viết tay là một hình thức mua bán nhà đất khá phổ biến tại Việt Nam hiện nay.
Mặc dù việc mua bán đất viết tay hiện nay không được pháp luật công nhận, không làm được thủ tục sang tên và tiềm ẩn khá nhiều rủi ro, nhưng vì nhiều lý do khác nhau mà nhiều người vẫn lựa chọn phương án này.
Luật NBS không khuyến khích các khách hàng mua bán, chuyển nhượng đất viết tay. Tuy nhiên, trong bài viết này chúng tôi sẽ tư vấn cho khách hàng các giải pháp để hạn chế rủi ro khi khách hàng buộc phải lựa chọn phương án mua bán, chuyển nhượng đất viết tay.
MỤC LỤC BÀI VIẾT
- Giá trị pháp lý của hợp đồng mua bán đất viết tay
- Nguyên nhân của việc mua bán đất viết tay
- Rủi ro của việc mua bán nhà đất viết tay
- Giải pháp hạn chế rủi ro của mua bán đất viết tay
- #1. Giải pháp 1: Hợp đồng ủy quyền công chứng
- #2. Giải pháp 2: Lập Vi bằng
- #3. Giải pháp 3: Lập Hợp đồng mua bán đất có người làm chứng
- #4. Giải pháp đặc biệt: Kết hợp các giải pháp nêu trên
| Mua bán đất viết tay được hiểu là bên mua và bên bán tự lập và ký kết với nhau một văn bản, hợp đồng mua bán, giấy mua bán đất mà không có sự chứng nhận của cơ quan công chứng, cơ quan chứng thực có thẩm quyền theo quy định. |
Hai bên mua bán có thể đánh máy hoặc viết tay hợp đồng mua bán, có thể mời nhiều người làm chứng, có thể đo đạc và vẽ sơ đồ nhà đất nhưng đó vẫn chỉ được coi là mua bán đất viết tay.
Giá trị pháp lý của hợp đồng mua bán đất viết tay
Trước đây do lịch sử để lại, khi hệ thống pháp luật đất đai và quy định về cấp sổ đỏ chưa hoàn thiện, thì việc mua bán đất viết tay rất phổ biết và được pháp luật công nhận trong một số trường hợp.
- Cụ thể, trước ngày 01/7/2014: Hợp đồng mua bán đất viết tay có thể được công nhận và được làm thủ tục cấp sổ đỏ nếu đủ điều kiện theo quy định
- Tuy nhiên, từ ngày 01/7/2014: Việc mua bán đất viết tay trong mọi trường hợp dù có hay chưa có sổ đỏ đều không được pháp luật công nhận và không thể sang tên nhà đất / sổ đỏ cho người mua
Nguyên nhân của việc mua bán đất viết tay
Vậy tại sao hiện nay vẫn có những người lựa chọn việc mua bán, chuyển nhượng đất viết tay? Đó có thể là do các nguyên nhân sau:
- Nhà đất chưa có sổ đỏ nhưng người mua lại quá thích mua nhà đất đó, không thể đợi được
- Giá nhà đất chưa có sổ đỏ thường rẻ hơn, hấp dẫn hơn, nếu đợi có sổ đỏ sẽ mất cơ hội
- Người mua muốn đầu tư “lướt sóng”, mua xong được giá sẽ bán luôn nên không muốn đợi thời gian làm thủ tục, giảm chi phí, thuế khi công chứng, sang tên sổ đỏ
- Hai bên mua bán muốn tạm “tránh thuế” vào thời điểm mua bán
- Người bán đang thế chấp sổ đỏ để “vay nóng”, phải bán để có tiền “chuộc” sổ đỏ
- …. và nhiều nguyên nhân khác
Rủi ro của việc mua bán nhà đất viết tay
Khi mua bán nhà đất viết tay thì bên mua luôn chịu nhiều rủi ro hơn bên bán, cụ thể một số rủi ro như sau:
- Việc mua bán đất viết tay khó có thể được pháp luật công nhận và bảo vệ đầy đủ
- Hợp đồng mua bán đất viết tay có nguy cơ bị tòa án tuyên vô hiệu khi xảy ra tranh chấp
- Nhà đất mua bán viết tay chưa có sổ đỏ có thể sẽ không đủ điều kiện cấp sổ đỏ trong tương lai.
- Bên mua có thể phải đợi rất lâu (tính bằng năm) mới được cấp sổ đỏ
- Sổ đỏ vẫn mang tên bên bán hoặc sẽ được cấp cho bên bán, nếu bên bán không có thiện chí ký lại hợp đồng mua bán nhà đất công chứng thì kể cả khi nhà đất đã có sổ đỏ bên mua cũng không thể sang tên thuận lợi được.
- Rủi ro người bán bán cùng 1 thửa đất cho nhiều người mua hoặc đã thế chấp vay “lãi cao”
- Mua bán đất viết tay sẽ khó phát hiện được tranh chấp đang tồn tại (nếu có)
Đó là một số rủi ro phổ biến của việc mua bán nhà đất viết tay. Tuy nhiên nếu như bạn buộc phải chọn phương án này thì Luật NBS sẽ tư vấn cho bạn một số giải pháp để hạn chế rủi ro sau đây:
Giải pháp hạn chế rủi ro của mua bán đất viết tay
| Các giải pháp đưới đây áp dụng đối với nhà đất chưa có sổ đỏ.
Đối với nhà đất đã có sổ đỏ nhưng vì một lý do nào đó chưa thể công chứng Hợp đồng mua bán, thì còn rất nhiều giải pháp có thể lập văn bản công chứng an toàn để bạn lựa chọn, mà không cần phải lựa chọn phương án mua bán viết tay. Trong phạm vi bài viết này chúng tôi sẽ không đề cập đến, bạn có thể liên hệ hotline để được tư vấn.
|
#1. Giải pháp 1: Hợp đồng ủy quyền công chứng
Tóm tắt nội dung giải pháp:
- Người mua và người bán ký kết Hợp đồng ủy quyền, trong đó Người bán là Bên ủy quyền, người mua là bên nhận ủy quyền
- Hợp đồng ủy quyền sẽ được công chứng
- Nội dung ủy quyền cơ bản: Người mua (bên nhận ủy quyền) được toàn quyền quản lý, sử dụng, định đoạt, mua bán, cho tặng nhà đất sau khi có sổ đỏ.
- Điều kiện: Phải có đầy đủ giấy tờ chứng minh căn cứ ủy quyền và chủ thể và đủ điều kiện công chứng theo quy định
 Hợp đồng ủy quyền nhà đất phải được công chứng mới có giá trị pháp lý, được pháp luật bảo vệ và an toàn cho các bên. |
Đánh giá Mức độ an toàn:
- Khắc phục tình trạng một mảnh đất bán cho nhiều người: Hợp đồng ủy quyền đã được công chứng thì sẽ có trên hệ thống thông tin của các Văn phòng công chứng. Người bán không thể bán cho bất kỳ ai khác qua công chứng. Nếu người bán cố tình giao dịch không qua công chứng sẽ không có giá trị pháp lý và người mua có hợp đồng công chứng luôn được ưu tiên bảo vệ
- Khắc phục việc người bán không hợp tác ký lại Hợp đồng mua bán đất khi đã có sổ đỏ: Nếu trường hợp này xảy ra, người mua có thể sử dụng Hợp đồng ủy quyền để bán nhà đất cho bên thứ 3 khác.
- Người mua có thể yên tâm quản lý, sử dụng nhà đất, ký các hợp đồng điện nước, phục vụ sinh hoạt, có thể cho thuê một cách hợp pháp, được tiếp tục ủy quyền cho bên thứ 3
- Khắc phục tình huống Bên ủy quyền có quyền đơn phương chấm dứt Hợp đồng ủy quyền bất cứ lúc nào, chỉ phải báo trước cho Bên được ủy quyền một thời gian hợp lý (theo quy định tại Điều 569 Bộ luật dân sự 2015): Do Hợp đồng ủy quyền được công chứng nên nếu muốn hủy / chấm dứt thì hai bên cần ra Văn phòng công chứng để thực hiện, một bên không thể đơn phương hủy / chấm dứt.
| Những biện pháp trên chỉ thực hiện được khi bạn có Hợp đồng ủy quyền với nội dung chặt chẽ, đầy đủ và với hình thức đáp ứng theo các quy định của pháp luật.
|
Rủi ro còn tồn tại:
- Sổ đỏ vẫn đứng tên Bên ủy quyền là chủ nhà đất đầu tiên: Tuy nội dung ủy quyền là người được ủy quyền đã có toàn quyền sử dụng, định đoạt, mua bán, chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp nhưng về bản chất pháp lý đó vẫn chỉ là việc ủy quyền mà không phải mua bán. Người được ủy quyền chỉ được thay mặt người ủy quyền thực hiện công việc, mà không phải chủ sử dụng và sở hữu nhà đất.
- Chủ sổ đỏ ko hợp tác hoặc không liên lạc được khi cần: Khi chấp nhận mua bán nhà đất viết tay thì bạn buộc phải chấp nhận việc sẽ luôn cần chủ nhà đất cũ làm một số thủ tục trong tương lai. Vì vậy nếu chủ nhà đất cũ không hợp tác hoặc bạn không liên lạc được thì việc hoàn thành thủ tục sang tên sổ đỏ cho bạn sẽ rất khó thực hiện.
- Nộp thuế 2 lần: Trường hợp người mua không thể hủy hợp đồng ủy quyền thì người mua buộc phải bán nhà đất qua hợp đồng ủy quyền thì mới có thể sang tên nhà đất được. Pháp luật thuế quy định trường hợp này sẽ phải nộp thuế 2 lần (1 lần bán qua ủy quyền, 1 lần qua hợp đồng mua bán).
- Nhà đất không đủ điều kiện cấp sổ đỏ: Là trường hợp khi mua thì người mua và thậm chí cả người bán cũng không chắc chắn là nhà đất có đủ điều kiện cấp sổ đỏ hay không. Đến khi hoàn thiện hồ sơ thì mới biết không đủ điều kiện.
- Chủ sổ đỏ ko may tử vong trong khi chưa hoàn thành thủ tục sang tên: Theo quy định thì việc đại diện theo ủy quyền sẽ chấm dứt khi người ủy quyền chết (Theo khoản 3 Điều 140 BLDS 2015). Khi đó người mua sẽ phải đạt được thỏa thuận với những người thừa kế của chủ sổ đỏ.
|
Loại Hợp đồng ủy quyền nêu trên có thể được sử dụng để “lừa” chủ nhà đất bán nhà mà không biết là mình đã bán nhà, tưởng là mình chỉ đang ủy quyền. Để khắc phục việc này, trước khi ký bất cứ văn bản nào bạn cũng nên đọc kỹ nội dung.
|
#2. Giải pháp 2: Lập Vi bằng
Tóm tắt nội dung giải pháp:
- Người mua và người bán lập và ký kết Vi bằng giao nhận tiền mua bán nhà đất. Vi bằng do thừa phát lại chứng kiến và chứng nhận
- Đính kèm Vi bằng là Văn bản thỏa thuận các điều khoản liên quan đến việc mua bán nhà đất
- Nội dung Vi bằng: Vi bằng chỉ chứng nhận sự kiện các bên giao nhận tiền, không được phép chứng nhận việc mua bán nhà đất.
- Nội dung Văn bản thỏa thuận: Phải thể hiện được đầy đủ các nội dung thỏa thuận liên quan đến việc mua bán nhà đất, Văn bản thỏa thuận đính kèm vi bằng phải chi tiết, chặt chẽ và bảo đảm được quyền lợi của các bên.
- Điều kiện: Cần có đầy đủ giấy tờ nhân thân và giấy tờ chứng minh quyền của chủ sử dụng đất
Đánh giá Mức độ an toàn:
- Đảm bảo an toàn cho số tiền mà người mua đã giao cho người bán. Người mua có thể dễ dàng lấy lại tiền trong trường hợp không thể hoàn thành giao dịch mua bán
- Văn bản thỏa thuận đính kèm vi bằng là căn cứ chứng minh hai bên giao nhận tiền với mục đích mua bán nhà đất
- Vi bằng được lập bởi cơ quan thừa phát lại và được đăng ký và lưu 1 bản tại Sở tư pháp địa phương. Vi bằng là chứng cứ không cần chứng minh trước tòa án
Rủi ro còn tồn tại:
- Vẫn có khả năng xảy ra trường hợp người bán sẽ bán cùng 1 thửa đất cho nhiều người mua: Do hiện nay các cơ quan thừa phát lại chưa có hệ thống thông tin liên thông như các Văn phòng công chứng nên vẫn tồn tại rủi ro này
- Chủ sổ đỏ ko hợp tác hoặc không liên lạc được khi cần: Khi chấp nhận mua bán nhà đất viết tay thì bạn buộc phải chấp nhận việc sẽ luôn cần chủ nhà đất cũ làm một số thủ tục trong tương lai. Vì vậy nếu chủ nhà đất cũ không hợp tác hoặc bạn không liên lạc được thì việc hoàn thành thủ tục sang tên sổ đỏ cho bạn sẽ rất khó thực hiện.
- Nhà đất không đủ điều kiện cấp sổ đỏ: Là trường hợp khi mua thì người mua và thậm chí cả người bán cũng không chắc chắn là nhà đất có đủ điều kiện cấp sổ đỏ hay không. Đến khi hoàn thiện hồ sơ thì mới biết không đủ điều kiện.
#3. Giải pháp 3: Lập Hợp đồng mua bán đất có người làm chứng
Tóm tắt nội dung giải pháp:
- Người mua và người bán tự lập và ký kết Hợp đồng mua bán nhà đất hoặc Văn bản thỏa thuận mua bán nhà đất.
- Nội dung Văn bản thỏa thuận: Phải thể hiện được đầy đủ các nội dung thỏa thuận liên quan đến việc mua bán nhà đất, phải chi tiết, chặt chẽ và bảo đảm được quyền lợi của các bên.
- Hai bên cùng mời người làm chứng theo thỏa thuận, người làm chứng sẽ ký và chứng nhận vào Hợp đồng mua bán nhà đất. Nên mời người làm chứng không có quan hệ huyết thống với các bên và không có liên quan đến việc mua bán đất.
- Điều kiện: Nên có đầy đủ giấy tờ nhân thân và giấy tờ chứng minh quyền của chủ sử dụng đất, giấy tờ nhân thân của người làm chứng.
Đánh giá Mức độ an toàn:
- Có người làm chứng và văn bản chứng minh hai bên đã mua bán nhà đất và giao nhận tiền để mua bán nhà đất.
- Người mua có căn cứ lấy lại tiền trong trường hợp không thể hoàn thành giao dịch mua bán hoặc phát sinh tranh chấp.
Rủi ro còn tồn tại:
- Vẫn có khả năng xảy ra trường hợp người bán bán cùng 1 thửa đất cho nhiều người mua: Do hiện nay các cơ quan thừa phát lại chưa có hệ thống thông tin liên thông như các Văn phòng công chứng nên vẫn tồn tại rủi ro này
- Chủ sổ đỏ ko hợp tác hoặc không liên lạc được khi cần: Khi chấp nhận mua bán nhà đất viết tay thì bạn buộc phải chấp nhận việc sẽ luôn cần chủ nhà đất cũ làm một số thủ tục trong tương lai. Vì vậy nếu chủ nhà đất cũ không hợp tác hoặc bạn không liên lạc được thì việc hoàn thành thủ tục sang tên sổ đỏ cho bạn sẽ rất khó thực hiện.
- Nhà đất không đủ điều kiện cấp sổ đỏ: Là trường hợp khi mua thì người mua và thậm chí cả người bán cũng không chắc chắn là nhà đất có đủ điều kiện cấp sổ đỏ hay không. Đến khi hoàn thiện hồ sơ thì mới biết không đủ điều kiện.
#4. Giải pháp đặc biệt: Kết hợp các giải pháp nêu trên
Có nghĩa là bạn có thể làm đồng thời các văn bản của các giải pháp nêu trên tùy theo thực tế giao dịch và điều kiện của từng bên.
| Khi tư vấn cho khách hàng mua bán đất viết tay, chúng tôi sẽ cân nhắc thực tế giao dịch, mức độ an toàn và các điều kiện khác của khách hàng để tư vấn và đưa ra phương án an toàn và phù hợp nhất cho khách hàng lựa chọn.
Luật NBS không cam kết giá dịch vụ rẻ nhất, chúng tôi chỉ có thể cam kết: Tư vấn đầy đủ nhất với Chất lượng và uy tín tương xứng với giá dịch vụ.
|
Như vậy, nếu bạn buộc phải lựa chọn việc mua bán đất viết tay, thì các giải pháp nêu trên sẽ giúp cho giao dịch của bạn tăng mức độ an toàn, hạn chế rủi ro bị mất tiền, nhưng không thể đảm bảo tuyệt đối là bạn sẽ giữ được nhà đất đã mua bán viết tay nếu không may xảy ra tranh chấp.
Bạn có thể tải về mẫu Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất dưới đây để tham khảo. Mẫu Hợp đồng này được ban hành kèm Nghị định 76/2015/NĐ-CP Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Kinh doanh bất động sản, đã được chúng tôi tách riêng để thuận tiện cho việc tải về
Nếu có ý kiến hay câu hỏi liên quan, các bạn có thể gửi phản hồi ở dưới bài viết này hoặc liên hệ riêng để được tư vấn và giải đáp
Bạn cũng có thể ấn nút “Theo dõi” để cập nhật các thông báo về bài viết mới nhất của chúng tôi qua email.
Chào luật sư em muốn hỏi luật sư năm 2013 em có mua một mảnh đất của bà ngoại và đã xây dựng nhà ở nhưng mua bán chỉ là giao dich đưa tiền chưa có giấy tờ gì công nhận đến nay giờ em muốn chuyển nhượng hay làm hồ sơ giấy viết tay hoặc sang sổ đỏ thì phải làm cách nào ạ hiện sổ đỏ lại mang tên gì của em mà gì của em thì đồng ý sang tên nhưng chồng gì thì không đồng ý ký để sang tên sổ đỏ bây giờ em phải làm cách nào để mình có thể ở trên mảnh đất đó cho iên tâm và chờ sau này làm sổ ạ nếu gì em đồng ý viết giấy tay và giấy chuyển nhượng quyền sử dung đất thì có đi công chứng ở ủy ban xã hoặc bên phòng công chứng đất đai được không a
Chào bạn, trường hợp này trước tiên bạn cần xác định sổ đỏ được cấp cho thửa đất là tài sản riêng của dì bạn (do được thừa kế, tặng cho…) hay là tài sản chung của vợ chồng dì bạn.
Nếu là tài sản riêng của dì bạn thì bạn và dì bạn có thể lập hợp đồng chuyển nhượng công chứng và sang tên cho bạn
Còn nếu là tài sản chung của vợ chồng dì bạn thì buộc phải có cả sự đồng ý của chồng dì bạn thì bạn mới có thể công chứng và sang tên được. Một mình dì bạn thì không làm được nhé
sổ đỏ ông A đứng tên là đất trồng cây lâu năm nên ông A phân nền ra bán cho người dân đã xây dựng được mấy căn nhà rồi. Vif là đất trồng cây lâu năm nên ko phải là đất thổ cư.
Trường hợp của bạn rủi ro cũng 1 phần do bạn không tìm hiểu kỹ về thửa đất trước khi mua, bởi vì như bạn nói thì năm 2014 ông B đã có sổ đỏ cho toàn bộ thửa đất, vậy nhưng khi bạn mua vào tháng 10/2019, khi việc mua bán đất đã có sổ đỏ bắt buộc phải qua công chứng thì bạn vẫn tiếp tục mua bán viết tay mà chỉ căn cứ vào sổ đỏ photo. Những thông tin đó có thể được xác định là người mua buộc phải biết. Vì vậy, đó là những điểm bất lợi cho bạn nếu vụ việc được đưa ra cơ quan có thẩm quyền.
Trường hợp này bạn có thể khởi kiện đòi lại tiền mua đất từ bên đã bán cho bạn do hợp đồng mua bán giữa bạn và người bán này vô hiệu. Còn nếu muốn giữ lại đất thì bạn buộc phải thương lượng với ông B mới làm thủ tục được.
Bạn cũng nên tìm hiểu xem những người mua khác có bị ông B kiện xây nhà trên phần đất của ông B không, từ đó có thể có thêm phương án giải quyết.
dạ là sổ đỏ toàn bộ thửa đất chưa tách ra cho bất kì ai nhưng toàn bộ đã phân lô bán hết cho mọi người .Người mà đứng tên bán cho mọi người là ông A và đã bán hết mảnh đất 3000 mét vuông ( 3 sào)bán vào năm 2009 . mà sổ đỏ hiện tại miếng đất là ông B đứng tên sổ đỏ ông A sang tên cho ông B đứng tên sổ đỏ vào năm 2014. ông A đã mất .ông B còn sống. Bây giờ ông B kiện tôi xây nhà trên đất ông B. tôi chỉ mua một lô trong phần đất ông A và chỉ có tờ photo mảnh đất lớn của ông A. Xin cảm ơn.
Chào luật sư. Tôi có mua một mảnh đất viết bằng tay, hiện tai tôi mua trải qua 4 lần mua bán ,chủ chính miếng đất lớn có sổ đỏ và bán đầu cho người đầu tiên vào năm 2009 . tới lượt tôi mua vào tháng 10/2019 và tôi xây nhà thì bị người ta kiện xây nhà trên thửa đất của người tâ thửa đất đó rất lớn mà người chủ có sổ đỏ hiện tại không phải là chủ cũ mà đã sang tên cho người chủ mới vào năm 2014. tìm thông tin thì biết là người chủ đầu tiên đã mất được mấy năm. vậy cho tôi hỏi trường hợp của tôi có bị mất đất không vì tôi chỉ giữ giấy tờ viết tay. khi họ đưa đơn kiện lên phường thì phường cho dừng thi công xây dựng lại.
Xin nói thêm cho luật sư là chủ cũ bán cho người thứ nhất vào năm 2009 là giấy tờ viết tay và kem theo tờ photo sổ đỏ của miếng đất lớn. Qua mấy lần bán đều là giấy tờ viết tay. khi tôi mua cũng giấy tờ tay có văn phòng luật sư công chứng là đất không tranhh chấp vậy tôi có phải buộc người vừa sang miếng đất cho tôi chịu giải quyết tranh chấp được không. xin cảm ơn.
Bạn cung cấp thông tin tôi chưa hiểu lắm, tóm lại là:
1. Sổ đỏ hiện giờ là của toàn bộ thửa đất hay đã tách thành nhiều sổ đỏ?
2. Sổ đỏ hoặc những sổ đỏ của thửa đất đó đã đứng tên ai, người đứng tên hiện tại còn sống hay đã chết? (Bạn không cần nêu tên cụ thể A, B, C cũng được)
3. Bạn mua toàn bộ thửa đất hay một phần?
4. Khi bạn mua đất đã có sổ đỏ thì có vướng mắc gì mà bạn không lập hợp đồng công chứng để sang tên?
Chào luật sư,
Tôi có câu hỏi sau: ” Ba mẹ tôi đang ly dị, ba tôi giữ sổ đỏ đứng tên Ba và Mẹ ( ba không đưa và giữ riêng sổ đỏ). Hiện mẹ tôi muốn làm giấy uỷ quyền/di chúc cho con , vì sợ xảy ra tranh chấp tài sản mà mẹ không có khả năng thực hiện hành vi dân sự được. Vậy mẹ tôi phải làm sao để có quyền viết giấy uỷ quyền/di chúc phần tài sản của mẹ tôi nếu có tranh chấp cho con ruột? ”
Cảm ơn luật sư,
Nếu không có sổ đỏ gốc thì không lập được ủy quyền hoặc di chúc công chứng. Tuy nhiên khi sổ đỏ đã có tên ba và mẹ bạn thì về nguyên tắc 1/2 tài sản đỏ là của mẹ bạn và mọi giao dịch chắc chắc phải có sự đồng ý của mẹ bạn mới thực hiện được. Ba bạn không thể một mình định đoạt tài sản cũng như tự cầm sổ đỏ đi thực hiện giao dịch.