Tiếp tục về Con ốc sên Paisley (hay Donoghue v Stevenson)

Bạn phải cẩn thận một cách hợp lý để tránh những hành động hoặc những điều thiếu sót mà bạn có thể dự kiến được là những hành động đó có thể gây tổn hại đến người bên cạnh bạn. Vậy thì theo luật, ai là người bên cạnh của tôi ? (Who, then, in law, is my neighbour?)

• Thao khảo phần trước: Con ốc sên Paisley hay Donoghue v Stevenson

Sau khi tìm hiểu thêm về vụ kiện Donoghue v Stevenson, tôi thấy rằng vụ kiện còn rất nhiều chi tiết thú vị và đáng lưu ý khi muốn nghiên cứu sâu hơn về phán quyết đã trở thành một án lệ nổi tiếng này. Nhưng về nội dung cơ bản thì bài viết trước của tôi cũng đã tương đối đầy đủ. Vậy nên bài viết này tôi chỉ phân tích thêm để làm rõ hơn yếu tố “án lệ”

Về nội dung vụ việc, tôi không nhắc lại vì không có gì đáng lưu ý thêm, tôi sẽ đi thẳng vào phán quyết của Lord Atkin, nguyên văn của phán quyết này, bằng Tiếng Anh, như sau:

“The rule that you are to love your neighbour becomes in law, you must not injure your neighbour; and the lawyer’s question, Who is my neighbour? receives a restricted reply. You must take reasonable care to avoid acts or omissions which you can reasonably foresee would be likely to injure your neighbour. Who, then, in law, is my neighbour? The answer seems to be–persons who are so closely and directly affected by my act that I ought reasonably to have them in contemplation as being so affected when I am directing my mind to the acts or omissions which are called in question”

“Nguyên tắc bạn phải yêu quý người bên cạnh bạn khi trở thành luật, thì bạn sẽ không được gây tổn hại đến người bên cạnh bạn và câu hỏi của luật sư là: Ai là người bên cạnh tôi? nhận được câu trả lời giới hạn. Bạn phải cẩn thận một cách hợp lý để tránh những hành động hoặc những điều thiếu sót mà bạn có thể dự kiến được là những hành động đó có thể gây tổn hại đến người bên cạnh bạn. Vậy thì theo luật, ai là người bên cạnh của tôi ? (Who, then, in law, is my neighbour?). Câu trả lời là : đó là những người trực tiếp bị ảnh hưởng bởi hành động của tôi mà tôi đã đoán biết được nó sẽ ảnh hưởng đến họ khi tôi hành động”.

(Sau khi đọc lại, thấy việc dịch là “người hàng xóm” không hợp lý nên tôi đã đổi thành “người bên cạnh”)

Vì vậy David Stevenson luôn phải nghĩ đến khách hàng của anh ta khi anh ta sản xuất ra chai bia gừng. Lord Atkin còn khẳng định rằng một nhà sản xuất khi đưa sản phẩm đến với khách hàng dưới một hình thức nhất định có nghĩa vụ cẩn trọng một cách hợp lý đối với khách hàng của mình trong quá trình sản xuất ra sản phẩm

Sở dĩ phán quyết của Lord Atkin trong vụ kiện này đã trở thành một trong những án lệ nổi tiếng nhất thế giới, làm thay đổi các quy định của luật về khách hàng từ trước cho đến năm 1932 và được viện dẫn cho rất nhiều vụ việc tương tự về sau bởi vì trước phán quyết trên của Lord Atkin, việc bồi thường như vậy không được áp dụng một cách đương nhiên hay phổ biến mà chỉ áp dụng cho một số trường hợp đặc thù.

Như vậy phán quyết của Lord Atkin đã đưa ra một khái niệm mới về “người bên cạnh” và nó được gọi án lệ bởi vì từ đó trở đi, khi có những vụ việc tương tự, các thẩm phán sẽ được quyền trích dẫn nội dung phán quyết này như một nguyên tắc hay quy định của pháp luật mà không cần lập luận hoặc chứng minh.

Còn việc “áp dụng cho các vụ việc tương tự về sau” tôi nghĩ tôi cũng chưa cần tìm hiểu thêm các vụ việc cụ thể mà hiển nhiên đây chính là nguyên tắc mà hiện nay được áp dụng rất rộng rãi trên thế giới, và đương nhiên là cả Việt Nam, đó là nguyên tắc mà tôi tạm gọi là “bảo vệ người tiêu dùng”, tức là khi bạn mua và sử dụng một sản phẩm mà sản phẩm đó bị lỗi hoặc gây thiệt hại cho bạn, thì bạn được quyền yêu cầu bồi thường từ phía nhà sản xuất ra sản phẩm đó.  Đã có rất nhiều vụ việc như vậy và tôi nghĩ chắc ai cũng có thể kể ra được.

Cuối cùng, tôi muốn nói thêm về phán quyết của vụ kiện trên, nếu như đọc “Case Report” của vụ kiện này, tại ĐÂY có thể thấy trong phần lập luận của mình, các thẩm phán cũng đã viện dẫn nhiều phán quyết trong các vụ kiện khác để củng cố và làm rõ hơn ý kiến của mình, đó cũng chính là việc viện dẫn các án lệ.

Tạm kết thúc vụ Con ốc sên Paisley tại đây, nhưng chắc chắn sẽ quay trở lại đề tài này, vì đây thực sự là 1 vụ kiện thú vị và có rất nhiều điều để học hỏi.

Hy vọng bài viết này sẽ phần nào giúp ích cho những ai quan tâm. Nếu có ý kiến hay câu hỏi liên quan, các bạn có thể gửi phản hồi ở dưới bài viết này, hoặc liên hệ riêng với chúng tôi.

Bạn cũng có thể ấn nút “Theo dõi” để cập nhật các thông báo về bài viết mới nhất của chúng tôi qua email.