Khái niệm Án lệ trong pháp luật quốc tế (4)

Đây là mục (b) của phần (1) Khái niệm án lệ trong Chương I của đề tài SV NCKH năm 2007: Án lệ và Khả năng áp dụng Án lệ ở Việt Nam.

• Phần trước: Đặc điểm của án lệ

b) Án lệ trong pháp luật quốc tế :

Trong pháp luật quốc tế, án lệ được hiểu là các quyết định giải quyết tranh chấp tại các Toà án quốc tế như Toà án công lý quốc tế (International Court of Justice), Toà án quốc tế về luật biển…Còn nhiều quan điểm khác nhau về vai trò của án lệ trong pháp luật quốc tế tuy nhiên theo điều 38 trong Quy chế hoạt động của Toà án Công lý quốc tế thì có thể coi án lệ là một nguồn bổ trợ, là phương tiện hỗ trợ khi giải quyết tranh chấp giữa các quốc gia.

Về khái niệm án lệ trong pháp luật quốc tế chúng tôi tán thành với cách định nghĩa sau:

 – Thứ nhất, án lệ là quyết định của toà án đưa ra để giải quyết một tranh chấp cụ thể nào đó và nó có giá trị tham khảo đối với các quốc gia khác khi gặp trường hợp tương tự.

• Có thể bạn quan tâm: [Ebook] Tài liệu nghiên cứu Án lệ

– Thứ hai, án lệ là một hướng để giải thích cho các quy phạm pháp luật quốc tế, bởi vì trong khi giải quyết tranh chấp, toà án phải dựa vào một hay nhiều quy phạm pháp luật quốc tế để đưa ra quyết định mà các quy phạm này đôi khi được hiểu theo nhiều cách khác nhau.

Trên thực tế, nhiều án lệ của các toà án quốc tế đã được công nhận và trở thành một quy tắc được xem xét đến khi giải quyết một số vụ việc giữa các quốc gia.⁽⁹⁾

Trong đề tài này chúng tôi không đi sâu nghiên cứu về án lệ trong pháp luật quốc tế mà chỉ nêu ra với mục đích tham khảo.

Cũng cần phân biệt thông lệ, tiền lệ và án lệ: sự khác nhau cơ bản nhất đó là án lệ có tính bắt buộc và có liên hệ mật thiết với công tác xét xử trong khi đó thông lệ hay tiền lệ chỉ là một thói quen đã có từ lâu đời hay một vụ việc đã xảy ra từ trước tạo thành nề nếp, tuy không mang tính bắt buộc nhưng mọi người vẫn tự động làm theo. Thông lệ và tiền lệ không chỉ có trong hoạt động xét xử mà còn xuất hiện trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội.

Chú thích:

(9)Xem: Nguyễn Linh Giang, đd,

• Phần tiếp theo: Lịch sử án lệ Anh